Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Discus rotundatus. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Discus rotundatus. Pokaż wszystkie posty

piątek, 31 stycznia 2025

Krążałek plamisty Gonyodiscus rotundatus (O. F. Müller, 1774)

Jest w naszej krajowej malakofaunie gatunek, z którym się spotykam dość często, któremu warto by kilka słów poświęcić. Jak na ślimaka żyjącego w Polsce przystało, rozmiarami raczej się nie wyróżnia, ekstrawaganckim wyglądem za bardzo też (choć na tle innych krajowych już coś tam w sobie oryginalnego ma...), w behawiorze też bez ekscesów, które można by na clickbaity przekuć... Krążałek plamisty Gonyodiscus rotundatus (O. F. Müller, 1774) doczekał się w moim wydaniu kilkukrotnych wzmianek, stąd dziś nieco więcej.

Mowa tu o ślimaku lądowym, w niektórych rejonach Polski dość pospolitym, na tyle jednak małym, że nie rzuca się w oczy jak ubarwione jaskrawo wstężyki czy imponujące rozmiarami winniczki. Nie ma też w zwyczaju specjalnie narzucać się swą obecnością, prowadzi raczej skryty tryb życia, kryjąc się pod kłodami drewna czy pod kamieniami. Choć najczęściej spotykam go w lasach, gdzie z lubością zajmuje przestrzenie pod gnijącą korą (kiedyś myślałem, że jest ksylofagiem, ale dziś już tak nie uważam), zdarza mi się, że spotykam go też w parkach i ogrodach, a nawet w środowiskach synantropijnych. We Włoszech spotykałem go na podmurówkach ogrodzeń. Nie ma jednego środowiska, dla którego byłby charakterystycznym gatunkiem, Andrzej Wiktor podkreślał jednak, że unika terenów całkowicie otwartych. Ten sam autor uważa, że jest gatunkiem ciepło- i wilgociolubnym. To drugie tłumaczyłoby mój brak spektakularnych sukcesów hodowlanych tego gatunku. 

Kiedyś gatunek ten umieszczany był w rodzaju Discus. Obecnie umieszczany jest w rodzaju Gonyodiscus. Nie chodzi mi o systematykę, bo na tym się nie znam (i chyba systematycy też, ale oni mniej). Chodzi mi o nazwę. Ta się odnosi do dyskowatego kształtu muszli, której wymiary dochodzą do 7mm szerokości i około 3 mm wysokości. Muszlę krążałka plamistego na ogół łatwo rozpoznać po charakterystycznym żeberkowaniu, jeszcze bardziej charakterystycznym rozłożeniu ciemniejszych plam (stąd polska nazwa) oraz po szerokim dołku osiowym, zajmującym 1/3 muszli. 

Ze znalezieniem tego gatunku mogą mieć problem mieszkańcy Bieszczadów i okolic, gdzie nie występuje, ustępując miejsca pokrewnemu (i objętemu ochroną) Gonyodiscus perspectivus, czyli krążałkowi ostrokrawędzistemu. W pozostałych rejonach dość pospolity, choć na przykład w Tatrach bardzo rzadki i ograniczony do rejonu Zakopanego (Dyduch-Falniowska, 1991). 

Kto chciałby więcej poczytać, powinien poszukać prac Umińskiego (Rewizja palearktycznych form z rodzaju Discus, 1962), Riedla i Wiktora (Arionacea. Ślimaki krążąłkowate i ślinikowate. Fauna Polski, t. 2, 1974) czy Kuźnik-Kowalskiej (Life cycle and population dynamics of Discus rotundatus, Folia Malacologica 1999). Osobiście polecam popatrzeć trochę pod nogi w czasie zimowo-wiosennych spacerów, ponieważ obserwacje moje wskazują, że nie bardzo się boi zimy, i dopóki mrozy nie zetną, to zachowuje aktywność, zdarzało mi się widywać go nawet pod śniegiem przykrytymi kłodami butwiejącego drewna. I skoro dziś o nim wspomniałem to miedzy innymi dlatego, że właśnie kilka dni temu znów się spotkaliśmy w śnieżnych okolicznościach przyrody...


piątek, 10 sierpnia 2012

Powrót z estywacji

C. aspera za Pokryszko,1990
"Plotki o mojej śmierci są mocno przesadzone" rzekłbym za jednym z klasyków, co nie zmienia faktu, że prawie przez miesiąc nie dawałem znaków życia. To straszne doświadczenie. Spadły na mnie papiery z całego roku i nie bardzo się mogłem z nich wygrzebać. A im więcej energii wkładałem w poradzenie sobie z nimi, tym bardziej słabłem przed finałem. W efekcie przypominałem nieoskorupionego ślimaka, którego poranek zastał z dala od kryjówki: im bardziej się śpieszy ukryć przed palącym słońcem, tym więcej traci wody spowalniając ucieczkę. W efekcie: wysycha nie osiągnąwszy celu, a słońce zeskwiercza jego ciało.
Tym razem miałem szczęście i dobiegłem zanim zdążyłem się wypalić. Obolały, wyjałowiony, wyprany podnoszę głowę, żeby zacząć rozglądać się za urlopem.
Obiecałem sobie, że walcząc ze zleceniami zawodowymi, nie będę czasu poświęcał swoim pasjom. I tak prawie było, prawie - bo bez małych skoków w bok zapewne wcześniej rozładowałbym wewnętrzne akumulatory. Jak się ratowałem? Na różne sposoby. Piętnastominutowe wypady po drodze do domu, podglądanie, co nowego w publikacjach, a nawet - założenie hodowli.
Od tego zacznę. Pod koniec lipca założyłem "terrarium" ze ślimakami. Dwa gatunki, które udało mi się znaleźć w czasie wyskoków do lasku, w tym jeden dość rzadki, a na pewno mało poznany. W terrarium znalazły się krążałek plamisty Discus rotundatus oraz poczwarówka szorstka Columella aspera. Zwłaszcza ten drugi gatunek nie należy do spektakularnie wielkich, toteż łatwiej mi było zdecydować się na hodowle. Nie mam w tym większych doświadczeń i jaki będzie efekt, trudno przewidzieć. Aktywność poczwarówek jest znikoma, o jednej z dziewiętnastu mogę powiedzieć, że się jakoś zadomowiła. Pozostałe nie bardzo rokują na rozwój, nie mówiąc już o reprodukcji. Nie mniej dmucham i chucham starając się zapewnić im właściwe warunki, co nie jest łatwe w małej kubaturze... Poczwarówka szorstka preferuje zakwaszone środowiska i występuje często w mało przychylnych ślimakom borach sosnowych, stąd podkład w hodowli jest zbliżony do lasu sosnowego. Nie udało mi się na razie wprowadzić czarnej borówki i coraz bardziej zastanawiam się, czy moje poczwarówki bez niej dadzą radę...
Krążałki radzą sobie zdecydowanie lepiej i zasmakowały w sałacie. Jest szansa, że poczują się jak u siebie. Zadbałem o wilgotne podłoże i ściółkę, z którymi najbardziej są związane. Co z tego wyjdzie - czas pokaże.
Ze zgrozą uświadamiam sobie, że lato przechyla się na drugą stronę i bliżej mu już do jesieni niż do wiosny. A ja jeszcze ani razu nie byłem w terenie tak na zasadach wyłączności. Jeśli zdarzyło mi się w tym roku cokolwiek w naturze podpatrzeć, to było to zawsze w nieznośnym pośpiechu i na marginesie innych działań. Wierzę jednak, że jeszcze coś się uda zmienić i że jeszcze w tym roku pójdę w chęchy. Dotychczasowe plany dały w łeb, ale wiary nie gaszę. Muszę tylko znowu podnieść głowę znad papierów i pewnie będzie nie najgorzej.
Dementuję plotki. Żyję. I mam nadzieję to wykorzystać.





Ilustracja przedstawiająca poczwarówkę pochodzi ze strony http://www.staff.amu.edu.pl/~polmal/smp/index.htm tam też informacje o krajowych poczwarówkach.